تبلیغات
سخن صبا

سخن صبا
نسیمی از فرهنگ و ادب، عرفان و اخلاق و هر آنچه لطفی از كلام داشته باشد 
قالب وبلاگ

عید فطر همچون ماه مبارک رمضان همواره مورد توجه سخنوران نکته سنج و شاعران شیفته مسلمان قرار داشته است. برخی از شاعران به واسطه بزرگی این عید به عنوان یکی از اعیاد اسلامی بدان پرداخته اند و برخی دیگر از زوایای دیگری بدان نگریسته اند که در این مجال به گلچینی از ابیات شاعران نامدار در این باره اکتفا می کنیم:
    
قیصر امین پور:
    عید است و دلم خانه ویرانه، بیا
    این خانه تکاندیم ز بیگانه، بیا
    یک ماه تمام میهمانت بودیم
    یک روز به مهمانی این خانه بیا
    خواجه حافظ شیرازی:
    روزه یکسو شد و عید آمد و دلها برخاست
    می ز خمخانه به جوش آمد و می باید خواست 
    امیر معزی:
    رمضان شد چو غریبان به سفر بار دگر
    اینت فرخ شدن و اینت به هنگام سفر
    عنصری بلخی:
    روزه پذیرفته با دو فرخ عید
    که به جز فرخش اختر نیست
    حکیم فرخی سیستانی:
    به مه روزه مرا توبه اگر در خور بود
    روزه بگذشت و کنون نیست مرا آن در خور
    شب عید آمد و می خواهم بر بام جهم
    گویم از نو شدن ماه چه دارید خبر؟
    منوچهری دامغانی:
    برآمدن عید و برون رفتن روزه
    ساقی بدهم با ده، بر باغ و به سبزه
    مهدی اخوان ثالث:
    بگیر فطره ام، اما مخور، برادر جان
    که من در این رمضان قوت غالبم غم بود!
کلیم همدانی:
    هلال عید بغل در وداع روزه گشاد
    صلاح و تقوی پا در رکاب عزل نهاد
    گذشت موسم شبگیر طاعت و باید
    سحور را به صبوحی بدل کنند عباد
شمس طبسی:
    عید روزه طایری شد پر ز رحمت ساخته
    کاشیانش برتر از گردون گردان یافتم
    خاقانی شروانی:
    جاهش ز دهر چون مه عید از صف نجوم
    ذاتش ز خلق چون شب قدر از مه صیام
    مجیرالدین بیلقانی:
    روز بس خرم و موسم ز همه خوبتر است
    عید فطر است که عالم همه پر زیب و فر است
    مصلح الدین سعدی شیرازی:
    برگ تحویل می کند رمضان
    بار تودیع بر دل اخوان
    یار نادیده سیر، زود برفت
    دیر ننشست نازنین مهمان
    ماه فرخنده روی بر پیچید
    و علیک السلام یا رمضان
    الوداع ای زمان طاعت و خیر
    مجلس ذکر و محفل قرآن
    مهر فرمان ایزدی بر لب
    نفس دربند و دیو در زندان
    تا دگر روزه با جهان آید
    بس بگردد به گونه گونه جهان
    بلبلی زار می نالید 
    بر فراق بهار وقت خزان
    گفتم اندوه مبر که باز آید
    روز نوروز و لاله و ریحان
    گفت ترسم بقا وفا نکند
    ورنه هر سال گل دمد بستان
    روزه بسیار و عید خواهد بود
    تیر ماه و بهار و تابستان
    تا که در منزل حیات بود
    سال دیگر که در غریبستان ...
    قائم مقام فراهانی:
    معشوقه به نام من و کام دگرانست
    چون غره شوال که عید رمضانست
    مسعود سعد سلمان:
    رسید عید و ز ما ماه روزه کرد گذر
    وداع باید کردش که کرد رای سفر
    به ما مقدمه عید فرخجسته رسید
    براند روزه فرخنده ساقه شکر
    برفت زود ز نزدیک ما و نیست شگفت
    که زود رود آن چیز کو گرامی تر
    جیحون یزدی:
    رسید عید و بدانسان به روزه بست جهان
    که جز فرار ز گیتی نیافت راه نجات
    سراج الدین قمری:
    در دلت بود هم از اول ماه رمضان
    که چو شوال شود چنگ زنی در می ناب
    و ...
    به پیشواز عید فطر رفتن، در ادب پارسی فراوان به چشم می آید و سخنوران هریک از دریچه ای خاص به این واقعه نگریسته اند. برخی از شاعران در مقام تبریک و تهنیت این رویداد برآمده و گروهی باغم و اندوه از سپری شدن رمضان یاد کرده اند، تعدادی از شاعران نیز در قالب طنز مضمون مورد نظر خویش را ابراز داشته اند و بر زهد و ریای صوری، و غفلت و بی خبری آدمیان تاخته اند. و خلاصه عید فط نیز همچون سایر مناسبتهای بزرگ در اندیشه و خیال شاعران بیانگر نکته های باریکتر از موی بسیاری است.
    ذکر این نکته نیز لازم به نظر می رسد که در دیوان شاعران، به ویژه شاعران متقدم به اشاره بیشتری درباره عید فطر بر می خوریم. بعضی از این شاعران باقصیده های بلند به استقبال این روز فرخنده رفته اند و در دیوان آنها چندین شعر که به همین مناسبت سروده شده است، دیده می شود. جان کلام آنکه عید فطر در نگاه سخنوران ادب پارسی به عنوان یکی از اعیاد بزرگ اسلامی جایگاهی والا و ارجمند دارد و همواره مورد ستایش قرار گرفته است:
    ما مسلم و برنامه ما قرآن است
    ملیت ما به پایه ایمان است
    عیدی که برای ما پسندیده خدا
    فطر است و غدیر و جمعه و قربان است
    به پیشواز عید سعید فطر رفتن تنها به ادبیات فارسی محدود نمی شود و در ادبیات سایر ملل نیز نمونه های بسیاری در ستایش این روز فرخنده سروده شده است. به ویژه در ادبیات عرب که غالبا مضامین را با توصیفهای غنایی بیان داشته اند، که در اینجا ذکر سروده ای از “ابونواس” اکتفا می کنیم:
    من شوال علینا
    و حقیق با متنان
    جاء با قصف و بالعز
    ف و تغرید القیان
    او فی الاشهر لی
    ابعدها من رمضان
    یعنی: “ماه شوال بر ما منت گذاشت، پس سزاوار سپاس می باشد.
    با شادی و نغمه آمد. با وفاترین ماهها برای من، همانا دورترین آنان از رمضان می باشد.”
    عید فطر در فرهنگ عامه مردم ایران
    عید سعید فطر در فرهنگ عامه (فولکوریک) مردم ایران جلوه ای بسیار زیبا و دل انگیز دارد و مردم هریک از شهرهای این سرزمین پهناور در گرامیداشت این روز خجسته آداب و رسوم و مراسم ویژه ای دارند.
    در کردستان مردم برای رویت هلال ماه شوال به بام خانه ها رفته و می کوشند تا هلال ماه را در آینه بنگرند. آنان دیدن هلال ماه شوال در آینه را خوش یمن می دانند و به محض دیدن هلال ماه شوال با افروختن آتش در بلندیها و کوهها خبر رویت هلال ماه شوال را به روستاهای مجاور مژده می دهند.
    در برخی از مناطق مانند فرنق مردم هنوز به اخبار رسانه ها اعتقادی ندارند و می کوشند یا خودشان ماه را ببینند و یا از مجتهدان کسب تکلیف کننند.در یزد هنگام صبح مردم در مساجد بزرگ و قدیمی شهر اجتماع می کنند و نذرداران از آنها با شربت و شیرینی پذیرایی می کنند. در بسیاری از شهرهای ایران مردم پس از اقامه نماز عید سعید فطر به زیارت امامزاده ها و مزارع مشایخ و بزرگان می روند.یکی دیگر از سنتهای رایج در روز عید فطر حضور در منزل کسانی می باشد که به تازگی فردی از آن خانواده فوت شده باشد و عید فطر نخستین عید بعد از درگذشت آن شخص باشد. در خانه فرد متوفا از مردم با چای و خرما پذیرایی می شود و مردم با خواندن فاتحه برای روح تازه درگذشته درخواست آمرزش می کنند.“صلات کشیدن” یکی دیگر از آداب روز عید فطر در برخی نقاط ایران است.
    این مراسم معمولا توسط کسانی برگزار می شود که قرآن را می توانند خوب بخوانند، آنان باحضور در بین مردم بر بام یا گلدسته مساجد رفته و پس از تلاوت قرآن کریم با صدای بلند با صدای بلند می گویند: “الصلاه الصلاه علی العید الفطر” و بدینگونه مردم نیز “الصلاه” گویان به جمع ملحق می شوند.
    در برخی از شهرها و روستاهای ایران در روز عید فطر نقل و شیرینیهای محلی تهیه و بین مردم پخش می شود. همچنین در برخی نقاط مانند “صغاد” آباده زنان در گروههای مختلف و با تشریفات خاص آش بدرقه رمضان می پزند و بین اهالی تقسیم می کنند.
    و ...
    عید صیام آمد و ماه صیام رفت
    لطف تمام آمد و فیض تمام رفت
    شد عید فطر و لطف خدا باز تازه شد
    گرد غم گناه ز جان عوام رفت
    اهم منابع:
    1- قرآن کریم
    2- نهج البلاغه - ترجمه: دکتر سید جعفر شهیدی - تهران؛ آموزش انقلاب اسلامی
    3- صحیفه سجادیه - ترجمه: صدر بلاغی - تهران: انتشارات حسینیه ارشاد
    4- رمضان در فرهنگ مردم - تالیف: سیداحمد وکیلیان - تهران: انتشارات سروش 1370
    5- زندگی اجتماعی در حکومت عباسیان - تالیف: محمدمناظر احسن - ترجمه مسعود رجب نیا
    6- فرهنگ مردم شاهرود - تالیف: سیدعلی اصغر شریعت زاده - 1371
    7- دیوان حافظ - تصحیح دکتر قاسم غنی و علامه محمد قزوینی - تهران: انتشارات اساطیر 1361
    8- شعر در عصر قاجار - تالیف: دکتر مهدی حمیدی - تهران: انتشارات گنج کتاب - چاپ اول 1364
    9- دیوان امیر معزی - تصحیح: ناصر هریری- تهران : نشر مرزبان - چاپ اول 1362
    10- بوستان سعدی - تصحیح: دکتر غلامحسین یوسفی - تهران : انتشارات خوارزمی - چاپ چهارم 1369
    11- دیوان حکیم فرخی سیستانی - به کوشش: دکتر محمد دبیر سیاقی - تهران : انتشارات زوار - چاپ چهارم 1371
    12- دیوان خاقانی شروانی - تصحیح: ضیاءالدین سجادی - تهران: انتشارات زوار - چاپ سوم 1368
    13- گوشه هایی از آداب و رسوم مردم شیراز - تالیف: صادق همایونی - 1353
    14- دیوان عنصر بلخی - تصحیح : دکتر محمد دبیر سیاقی - تهران: انتشارات سنایی - چاپ دوم 1363 
    کامران شرفشاهی 
     روزنامه رسالت، شماره 5994 به تاریخ 1/8/85، صفحه 19 (فرهنگی) 

[ شنبه 28 مرداد 1391 ] [ 07:13 ب.ظ ] [ بانوی ایرانی ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

بوی خوش تو هر که ز باد صبا شنید
از یار آشنا سخن آشنا شنید
یارب کجاست محرم رازی که بشنود
دل یاد او کند که چه دید و چه ها شنید
نویسندگان
تصاویر هنری
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
تایپیست

تایپ سریع و حرفه ای با سرعت بالا شما می توانید متون اسكن شده خود را به ایمیل زیر بفرستید و در مدتی كوتاه تحویل بگیرید. sokhanesaba@gmail.com

امکانات وب
ترجمه مطالب این وبلاگ به زبان های روز دنیا